بدون هزوارش‌هاى آرامى كه بيشترينه به خط دين دبيره است . همان‌طور كه در خصوص نسك‌هاى اوستايى گذشت كه شمارى از آنها در موضوعات غير دينى يا متضمّن مطالب دنيوى و مسائل علمى باشد ، بديهى است كه ترجمه و تفسيرهاى ( زند ) آنها نيز بر همان موضوعات نصوص خود باشند ؛ در هر حال مرحوم « وست » همهء زندها را تحت عنوان « ترجمه‌هاى پهلوى متون اوستا » ياد كرده كه عبارتند از : 1 - ونديداد پهلوى / 48000 كلمه ، 2 - يسنا پهلوى / 39000 ك ، 3 - نيرنگستان [ - تفسير « هوسپارم نسك » اوستا ] / 22000 ك ( شعائر و عبادات ) ، 4 - ويشتاسپ يشت / 5200 ك ، 5 - ويسپرد پهلوى / 3300 ك ، 6 - فرهنگ « اوييم ايوك » اوستايى / 1000 ك - پهلوى / 2250 ك ( لغت و ادب ) ، 7 - يشت‌هاى پهلوى ( عبادات ) : هرمزد يشت / 2000 ك ، بهرام يشت / 2000 ك ، هپتان يشت / 700 ك ، سروش يشت‌ها توخت / 700 ك ، خورشيد يشت / 4000 ك ، ماه يشت / 400 ك ، 8 - نيايش‌هاى پهلوى ( ادعيه ) : آتخش نيايش / 1000 ك ، اوان نيايش / 450 ك ، خورشيد نيايش / 500 ك ، ماه نيايش / . . . ، 9 - آفرينگان گاهنبار پهلوى ( اذكار ) : آفرينگان داهمان / 400 ك ، آفرينگان فرورتيگان / 300 ك ، آفرينگان گاتها / 300 ك ، 10 - سيروژهء پهلوى / 350 و 650 ك ، 11 - هاتوخت نسك / 1530 ك ، 12 - قطعات مختلف / 350 ك ، 13 - ائوگمدائچا [ - 29 پرسش اوستايى ] / 1450 ك ، 14 - چيتك اوستاك گاسان ( - اوستاى گزيدهء گاهان ) / 1100 ك ، 15 - وچيكرت دينيگ ( - متفرقات ترجمه‌هاى متون دينى ) / 900 كلمه « 1 » . از پانزده فقرهء مزبور ، شمارهء 1 ( ونديداد ) تفسير شرايع و احكام ، ش 2 ( يسنا ) عبادات ، ش 3 ( نيرنگستان ) شعائر ، ش 4 و 5 ( - ويسپرد ) عبادات ، ش 6 ( فرهنگ ) ادب ، ش 7 ( يشت‌ها ) عبادات ، ش 8 ( نيايش‌ها ) ادعيه ، ش 9 ( آفرين‌ها ) اذكار ، ش 10 ( سيروژه ) ادعيه ، ش 11 ( هاتوخت ) ادعيه ، ش 12 ( قطعات ) اخلاق ، ش 13 ( ائوگمدائچا ) معادشناسى ، ش 14 ( چيتك ) عبادات ، ش 15 ( وچيكرت ) متفرقات مذهبى است ؛ ولى هم بمانند نصوص اوستايى علاوه بر موضوعات دينى غالبا جنبهء ادبى هم دارند ، كه به‌هرحال نوشته‌هاى غير دينى يا حسب موضوعات دنيوى آنها ، هر

--> ( 1 ) . گفتارى دربارهء دينكرد ( مشكور ) ، Grundriss der Iranischen Philologie , b . II , pp . 81 - 89 . / ص 99 - 106 / زبان و ادبيات پهلوى ( تاواديا ) ، ص 39 - 48 . / زبان پهلوى ( آموزگار - تفضّلى ) ، ص 18 .